Podcast Groene Zaken: bespaar op je onbalanskosten.

Luister de podcast terug

Wat zijn onbalanskosten precies?

• Onbalanskosten ontstaan wanneer het werkelijke verbruik of de werkelijke opwek afwijkt van wat je energieleverancier vooraf heeft voorspeld.
• Elke leverancier maakt dagelijks om 12:00 uur een voorspelling van wat zijn klanten de volgende dag afnemen en terugleveren.
• Alles wat daarna afwijkt, is onbalans.
• Netbeheerder TenneT vangt die verschillen op om het stroomnet stabiel te houden en rekent de kosten door aan de leveranciers die ernaast zaten.
• Die kosten belanden vervolgens op jouw energierekening. Soms levert onbalans juist geld op, namelijk als je leverancier de goede kant op zat. Maar door de snelle groei van zon en wind is onbalans de laatste jaren grilliger en duurder geworden.

Waarom is opwek lastiger te voorspellen dan verbruik?

Je verbruik is verrassend goed voorspelbaar. Een kantoor loopt elke ochtend rond dezelfde tijd vol en een bakkerij heeft iedere dag dezelfde ovenpiek. Zolang pieken voorspelbaar zijn, veroorzaken ze geen onbalans.

Zon en wind zijn een ander verhaal. Of de zon om 13:10 uur doorbreekt of om 13:25 uur maakt een groot verschil. Een leverancier moet dat ook nog per regio goed inschatten. Schuift er onverwacht een wolk voor de zon, dan raakt dat in één klap heel veel klanten tegelijk en loopt de onbalans op.

Waarom je mogelijk meebetaalt aan andermans onbalans

Een leverancier voorspelt niet per klant, maar per groep klanten. Dat werkt beter, omdat voorspelfouten van individuele klanten elkaar deels opheffen. De onbalanskosten worden daarna verdeeld over die hele groep.

Vergelijk het met een avondje stappen. Drinkt iedereen thee of iedereen tien bier, dan vindt niemand het erg om de rekening te delen. Zodra één bierdrinker aanschuift bij de theedrinkers en voorstelt om de rekening eerlijk te splitten, voelt dat anders. Zo werkt onbalans ook. Ben jij heel voorspelbaar, dan druk je het gemiddelde van je groep omlaag, maar betaal je alsnog mee aan klanten die veel onbalans veroorzaken.

Het vervelende is dat je dit niet terugziet op je factuur. Je weet niet wat je onbalanskosten zouden zijn geweest zonder de bierdrinkers in jouw groep.

Hoe groot is de post onbalans op je energierekening?

Bij een kleinverbruikaansluiting (tot en met 3×80 ampère) mag onbalans niet apart op de factuur staan. Die kosten zitten verstopt in de opslag van je leverancier of in de prijs van je vaste contract. Bij een grote aansluiting staat onbalans wél als aparte post vermeld.

Om een beeld te geven: bij een grootzakelijk product kan de opslag rond de € 17,00 per megawattuur liggen, oftewel 1,7 cent per kWh. Daarvan gaat ongeveer € 12,00 per megawattuur (1,2 cent per kWh) rechtstreeks naar onbalanskosten. Het grootste deel van de opslag verdwijnt dus in deze post.

Bij een grote aansluiting worden levering en teruglevering bovendien bij elkaar opgeteld. Wat achter de meter gebeurt, zoals zonnestroom die je direct zelf verbruikt, veroorzaakt wel onbalans maar telt niet mee in het volume. De kosten worden dan over minder kilowattuur verdeeld.

Wat kun je zelf doen om onbalanskosten te verlagen?

Deel je data met je leverancier

Standaard ziet je leverancier alleen wat er over je meter gaat. Wat er achter de meter gebeurt (zoals hoeveel je zonnepanelen opwekken en hoeveel je daarvan direct zelf gebruikt) blijft onzichtbaar. Juist daar gaan voorspellingen mis. Heb je een brutoproductiemeter, bijvoorbeeld omdat je SDE-subsidie ontvangt, deel die data dan met je leverancier. De voorspellingen worden daardoor beter.

Volg een logische volgorde

Grip krijgen op je onbalanskosten doe je stap voor stap:

1. Stap over op een dynamisch contract. Zonder dynamisch contract merk je niets van de bewegingen op de energiemarkt en kun je er dus ook niet op sturen.
2. Meet je verbruik. Kijk naar je data: waar zitten je pieken en wat is voorspelbaar?
3. Ga sturen. Verschuif wat verschuifbaar is of zet processen slimmer in. Een energiemanagementsysteem helpt daarbij.
4. Ga eventueel handelen, bijvoorbeeld met een batterij. Dat is niet voor iedereen en pas interessant als de eerste drie stappen staan.

De meest voorspelbare businesscase bij een batterij is overigens optimaliseren achter de meter. Je verdient dan aan stroom die je niet meer van het net hoeft te halen, en dat voordeel blijft de komende jaren overeind.

Drie manieren om onbalanskosten af te rekenen bij NieuweStroom

Vanaf 1 januari 2027 introduceert NieuweStroom drie afrekenvormen voor bedrijven met een grote aansluiting en eigen opwek uit zon of wind. Zo kies je zelf hoeveel onbalansrisico je bij je leverancier legt en hoeveel je zelf draagt. Voor iedere situatie hebben we daarom een passend contract.

Via onderstaande button lees je meer over de variant die past bij jouw manier van ondernemen.